U bent hier

De vele gezichten van hoogbegaafdheid

(Hoog)begaafde werknemers bezitten prachtige eigenschappen, kunnen heel aangenaam zijn in omgang en zijn stuk voor stuk parels van medewerkers. 

Spijtig genoeg laten niet alle (hoog)begaafden hun sterke eigenschappen zien om de eenvoudige reden dat ze zich anders en vaak onbegrepen voelen door hun omgeving. Zij zijn onzeker, weten niet waarom zij zich anders voelen, wat als gevolg kan hebben dat hun sterke eigenschappen onder de radar blijven. 

Het positieve nieuws is dat er ook (hoog) begaafden zijn die heel wat van hun sterke kanten tonen, maar onderzoek binnen dit ESF project geeft aan dat 2 op 3 van zichzelf vindt hun potentieel niet ten volle te benutten. 

Hier willen we graag ingaan op volgende 2 vragen:

Hoe uit (hoog)begaafdheid zich in de positieve zin, welke sterke eigenschappen krijgen we dan te zien?
Hoe kan (hoog)begaafdheid zich uiten als er niet op een positieve wijze mee wordt omgegaan?

 

Sterke eigenschappen van (hoog)begaafdheid

Uit interviews, enquêtes en literatuurstudie die in het kader van dit onderzoek hebben plaatsgevonden is gebleken dat heel wat (hoog)begaafden de sterke eigenschappen die ze in zich dragen naar boven kunnen laten komen en dat ze zich op een positieve wijze weten te laten leiden door het leven. 10 eigenschappen die hier vooral naar boven komen en van sterk nut kunnen zijn binnen het bedrijfsleven zijn:

  • Divergent denken
  • Snel van begrip
  • Een grote intrinsieke motivatie
  • Nieuwsgierig
  • Leergierig
  • Creatief
  • Ondernemend
  • Zelfstandig
  • Een grote verantwoordelijkheidszin
  • Een hoog moraal in hun vaandel

Het verhaal van Stefaan is hier een mooi voorbeeld van.

Toch moet hier een grote kanttekening gemaakt worden, (hoog)begaafden die aangeven hun sterke eigenschappen te benutten geven tegelijkertijd ook aan zich dikwijls onbegrepen te voelen wat vaak frustratie, stress, burn-out, bore out en jobhopping tot gevolg heeft. Bovenal geeft zoals gezegd 2 op 3 aan hun potentieel niet ten volle te benutten.

Enkele (hoog)begaafden getuigen

 

Hoe kan (hoog)begaafdheid zich ook uiten?

Als je je onbegrepen en anders voelt dan de anderen om je heen dan kunnen reacties hierop zeer uiteenlopend zijn. Meestal vloeien die reacties voort vanuit een grote kwetsbaarbaarheid, die alle (hoog)begaafden bezitten en hen wil beschermen tegen afwijzing, afkeuring, zelfverwijt en een leven in isolement. Het verhaal van Jade die mede als gevolg van haar (hoog)begaafdheid uiteindelijk in de invaliditeit is beland geeft duidelijk aan dat het niet begrepen worden door anderen heel zwaar kan wegen.

Gelukkig zijn niet alle ervaringen zo zwaar als het verhaal van Jade

Interviews met (hoog)begaafden alsook met leidinggevenden en HR, enquetes en literatuurstudie hebben ons een inzicht gegeven in hoe (hoog)begaafden vaak als pure beschermingsreactie en uit grote onwetendheid reageren op situaties en wat hen niet altijd even populair maakt bij anderen. Wij kunnen hier 2 manieren van reageren in onderscheiden. Enerzijds is er een overdreven manier van reageren wat zich vaak uit als in protest gaan tegen het onbegrip dat ervaren wordt en anderzijds kan er een tegenovergestelde reactie optreden en dat is toeklappen. Beide reacties uiten zich dan ook op een andere wijze.

Een overdreven reactie uit zich vaak in:

  • Betweterig overkomen
  • Zeer kritische instelling
  • Focussen op alles wat fout kan lopen
  • Alles in vraag stellen
  • Veel in discussie gaan
  • Arrogantie
  • In overdrive gaan
  • Overdreven verantwoordelijkheidsgevoel
  • Verloren lopen in detail
  • Overdreven focus op resultaat
  • Gaan voor het ideale zonder rekening te houden met de consequenties
  • Lijkt input van anderen te negeren
  • In strijd gaan met autoriteiten
  • Bedreigende vragen stellen

 

Een reactie van toeklappen laat zich als volgt zien:

  • Ongeïnteresseerd lijken
  • Afhaken
  • Onderpresteren
  • Zwijgen op meetings
  • Ideeën niet formuleren uit angst afgewezen te worden
  • Conformeren
  • Wantrouwig tegenover anderen
  • Anderen het comfortabel maken
  • In isolement gaan
  • Faalangstig overkomen

Deze vorm van reageren is natuurlijk zeer moeilijk herkenbaar maar als je het geluk hebt dat ze zich niet altijd kunnen verstoppen krijg je af en toe wel eens het idee, die komt verdomd sterk uit de hoek of als hij iets zegt is het wel raak. Dat kan alvast een lichtje laten branden.

Hier is in het kort weergegeven welke eigenschappen en reacties met (hoog)begaafdheid gepaard gaan. Een meer theoretisch benadering en een overzicht van de wetenschappelijke modellen die aanwezig zijn binnen (hoog)begaafdheid zijn hier te downloaden.