U bent hier

Lat hoog leggen - faalangst

(Hoog)begaafde personen hebben een sterk denkvermogen en leggen door complexe redeneringen de lat voor zichzelf spontaan hoog. Hierbij is het de vraag of de doelen die ze zichzelf stellen realistisch zijn. Zo ja, dan kunnen zij genieten, zich ten volle ontplooien en hun creativiteit en innovatievermogen optimaal aanwenden.

Ik ben als arbeider begonnen en heb me opgewerkt binnen alle niveaus van het bedrijf waar ik tewerkgesteld was. Op een bepaald ogenblik wilde ik verder en hoger, niets kon me nog tegenhouden. Momenteel ben ik de eigenaar van een landbouwbedrijf verspreid over 20 landen met meer dan 3000 werknemers wereldwijd.”

Wanneer de doelen of verwachtingen die ze zich opleggen echter onrealistisch of onbereikbaar zijn, ligt de angst om te falen niet zelden op de loer. Bij sommigen zal deze angst de trigger zijn om grenzen te verleggen en soms zelfs in overdrive/overpresteren te gaan. Bij anderen zal deze angst er voor zorgen dat geen actie meer ondernomen wordt en elke reden goed is om het probleem met een grote bocht te omzeilen.   

Het hoeft geen betoog dat dit mechanisme knaagt aan het zelfvertrouwen. Het gevoel het niet te kunnen en tegelijk overtuigd zijn dat anderen er wel in lukken, haalt het zelfbeeld van (hoog)begaafde personen vaak naar beneden.

De buitenwereld heeft het niet makkelijk om dit innerlijke proces te zien en moet zich vaak enten op andere signalen. Zo kunnen ze geregeld stil en teruggetrokken zijn, komen ze niet met een verwacht idee of suggestie en lijken ze af te haken daar waar net inbreng wenselijk is. Of gaan ze zichzelf zodanig veel druk opleggen dat ze in overdrive gaan, het steeds beter willen doen en wankelen mogelijk op de rand van een burn-out.

Daar een individu zichzelf als norm neemt, bestaat de kans dat (hoog)begaafden ook voor anderen de lat hoog leggen. Sommigen doen dit vanuit een rol als mentor en halen daardoor uit de ander meer dan dat de ander uit zichzelf kan halen.

“Ik werk als researcher in een groot scheikundig bedrijf. Ik doe mijn werk heel graag en al vele jaren met heel wat voldoening. Voor mezelf had ik het gevoel dat ik de grenzen van mijn kunnen had bereikt. Tot ik sinds vorig jaar een nieuwe teamleader heb. Hij weet me zo te coachen en me de juiste inzichten te geven als ik vast zit dat ik nooit had kunnen geloven dat ik zou kunnen wat ik nu doe. Zalig is dat om met kennis, vertrouwen en steun omringd te zijn en zo mijn eigen grenzen te kunnen verleggen. Ik had al van bij het begin het vermoeden dat mijn teamleader niet gewoon is, nu voel ik ook waarom!”

Andere (hoog)begaafden kunnen het dan weer moeilijk hebben in teamverband omdat de anderen naar hun aanvoelen niet voldoen aan wat ze zelf als de norm zien. Hierdoor kunnen heel wat (hoog)begaafde personen al snel de neiging hebben om het dan allemaal maar zelf te willen doen. Ze trekken alles naar zich toe, wijzen elke vorm van inbreng of aanzet tot samenwerking af wat gaandeweg de werkdruk ontzettend verhoogt. Opnieuw komt de grens van wat haalbaar is in het gedrang en kan deze vorm van overpresteren eveneens leiden tot psychische klachten zoals burn-out.

Machtel vertelt hier hoe zij de lat hoog leggen ervaart.

Veerle geeft hier een voorbeeld van faalangst vanuit haar werkervaring.